Nghệ nhân Ưu tú, 40 năm chế tác sừng kết hợp xà cừ, vỏ chai, vỏ ốc. “Nghề này không dạy bằng lời mà dạy bằng cách cầm tay chỉ việc.”
Thông tin cơ bản
Nghệ nhân Ưu tú Phạm Xuân Cường – nghệ nhân trưởng của Xuân Cường Handicraft – chế tác sừng kết hợp với nhiều vật liệu tự nhiên khác như xà cừ, vỏ chai, vỏ ốc. Bác đã gắn bó với nghề 40 năm.
“Nghề này không dạy bằng lời mà dạy bằng cách cầm tay chỉ việc.”
Cơ duyên với nghề
Sinh ra trong một gia đình cha truyền con nối, bác đến với nghề trước hết vì cơm áo gạo tiền, rồi dần dần đem lòng yêu nghề và nhận ra đây là công việc hợp với khả năng của mình nhất. Với tư duy sáng tạo và tinh thần tự thân, bác luôn mong muốn biến những nguyên vật liệu tự nhiên thành các thiết kế tối giản nhưng hữu dụng.
Bác tự đi làm, tự học: học hội hoạ với thầy Sinh, học điêu khắc và theo học sơn mài với rất nhiều thầy.
Hành trình phát triển
Năm 23 tuổi, bác mở cửa hàng riêng mang tên Mỹ Nghệ Xuân Cường rộng vỏn vẹn 6m², bán chính những món đồ mình làm ra. Sản phẩm đầu tiên là chiếc lược sừng. Mỗi tháng, bác phải bán sao cho đủ tiền thuê cửa hàng – 200.000 đồng, tương đương một chỉ vàng thời bấy giờ.
Từ năm 24 đến 27 tuổi, bác vẽ và bán tranh cùng ông Tuệ (sơn mài), làm tranh sừng phù điêu và các sản phẩm từ sừng như lược, con giống, ống cắm bút, bình hoa.
Năm 28 tuổi, bác bàn giao cửa hàng lại cho mẹ để làm chi tiết sản phẩm cho một công ty của Mỹ. Trong hai năm vừa làm cho công ty, bác vừa phát triển thêm các sản phẩm từ vỏ chai, vỏ ốc. Sau đó, bác tiếp tục làm chi tiết phụ kiện thời trang cho một công ty của Ý.
Năm 32 tuổi, bác bắt đầu phát triển những sản phẩm mang thương hiệu của riêng mình. Chỉ hai năm sau, sản phẩm Xuân Cường đã được nhiều khách hàng quốc tế biết đến – từ Mỹ, Ý đến Đan Mạch, Pháp, Croatia, Nhật Bản… – và nhiều đối tác đặt mua độc quyền. Trong nước, sản phẩm có mặt tại các thành phố du lịch như Hà Nội, Đà Nẵng, Hội An, Cát Bà. Nhiều dòng sản phẩm từ thời điểm đó như lọ hoa, trang sức vẫn được bán ổn định cho đến tận bây giờ.
Từ Tết 2025, Xuân Cường Handicraft hợp tác cùng nhiều thương hiệu trong nước.
Tuyệt kỹ
Nhìn vào nguyên vật liệu để tạo ra sản phẩm có công năng sử dụng. Với những chiếc đĩa sác nhiều năm tuổi hay những ống sừng bò to có màu sắc, hình dáng đặc biệt, bác thiết kế sao cho không can thiệp nhiều vào tính chất tự nhiên của vật liệu.
Tác phẩm để đời
Bình hoa, đĩa sác, lược khảm ốc, khảm chai.
Động lực và tình yêu với nghề
Nghề đem lại cho gia đình cuộc sống ổn định, và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Xuân Cường cùng các nghệ nhân được nhiều người trên thế giới yêu thích, sử dụng hằng ngày.
Gìn giữ và đóng góp cho cộng đồng
Truyền dạy lại nghề cho con cháu, góp phần gìn giữ nghề thủ công truyền thống.
